Wydział Rolnictwa i Bioinżynierii

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Historia

Przeobrażenia zachodzące w XIX wieku w rolnictwie wielkopolskim stwarzały potrzebę powołania do życia szkoły rolniczej. Jednak Wielkopolska nie miała ani państwowej instytucji naukowej, ani środków państwowych, które pozwoliłyby na utworzenie polskiej szkoły rolniczej jakiegokolwiek typu.

W 1861 roku zarząd Centralnego Towarzystwa Gospodarczego wznowił zapoczątkowane wcześniej przez komitet rolniczy pod przewodnictwem Dezyderego Chłapowskiego, starania u władz pruskich mające na celu stworzenie szkoły rolniczej. Jednakże wybuch powstania styczniowego przerwał działalność zarządu Towarzystwa. Starania rozpoczęto ponownie w 1866 roku, nawiązując rozmowy z Augustem Cieszkowskim, który ofiarował na cele szkoły bezpłatnie dzierżawę folwarku w żabikowie. Dla uczczenia pamięci zmarłej żony A. Cieszkowskiego, propagatorki szkolnictwa rolniczego, Szkole Rolniczej w żabikowie, otwartej 21 listopada 1870 roku nadano imię Haliny. Już w trzecim roku istnienia szkoła żabikowska przekształciła się w Wyższą Szkołę Rolniczą.

Szkoła gromadziła młodzież polską z trzech zaborów i była nie tylko ośrodkiem krzewienia wiedzy rolniczej, lecz także placówką polskości wobec germanizacyjnego nacisku zaborców. Budziła więc niepokój władz pruskich, po sześciu latach działalności, 1 października 1876 roku, Wyższa Szkoła Rolnicza została zamknięta.

Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 roku stworzyło zapotrzebowanie na wykształconych fachowców także w rolnictwie, które w Wielkopolsce schyłku XIX wieku weszło w fazę intensywnego rozwoju. Gorącym rzecznikiem zorganizowania studiów rolniczych okazał się Heliodor Święcicki - pierwszy długoletni Rektor Uniwersytetu Poznańskiego.

7 maja 1919 roku nastąpiło otwarcie pierwszej po odzyskaniu niepodległości uczelni akademickiej na terenie byłego zaboru pruskiego - Wszechnicy Piastowskiej (nazwę zmieniono w 1920 roku na Uniwersytet Poznański), w której 1 października tego samego roku otwarto Wydział Rolniczo-Leśny.

Początek działalności Wydziału Rolniczo-Leśnego Uniwersytetu Poznańskiego był trudny. Z trudem i licznymi kłopotami wyremontowano i zaadaptowano pomieszczenia niewielkiego dworu na Sołaczu, zakupiono wiele budynków willowych, które przeznaczono na lokale dla katedr i mieszkania dla profesorów. W ciągu kilku lat na Sołaczu znalazły swoje miejsce następujące Katedry:

  • Botaniki Ogólnej i Fitopatologii
  • Ekonomii Rolniczej
  • Gleboznawstwa
  • Technologii Rolniczej
  • Uprawy Ogólnej Roli i Roślin
  • Szczegółowej Uprawy Roli i Roślin
  • Zoologi i Entomologii, Ogólnej Hodowli Zwierząt
  • Fizjologii Roślin i Chemii Rolniczej
  • Ogrodnictwa
  • Meteorologii i Klimatologii
  • Botaniki Systematycznej i Leśnej
  • Weterynarii Rolniczej
  • Rybactwa i Łowiectwa oraz Chemii Ogólnej

     

Zajęcia w tych Katedrach odbywali studenci sekcji rolniczej. Uniwersytet zakupił dla Wydziału do celów doświadczalnych dwa folwarki: Folwark Sołacki o powierzchni 150 ha oraz przylegający do niego folwark Golęcin o powierzchni 384 ha. Przylegająca do dworu sołackiego część parku w 1925 roku zaczęto przekształcać w ogród dendrologiczny.

Rozbudowa bazy materialnej Wydziału trwała do 1924 roku, po czym jego rozwój został zahamowany na dwa lata. Kryzys agrarny w latach 1929-1935 ponownie zahamował rozwój Wydziału. Pewną poprawę sytuacji materialnej przyniosły dopiero ostatnie lata przed wybuchem wojny; w 1937 roku przystąpiono do budowy centralnego gmachu rolnictwa i leśnictwa, którego jednak do wybuchu nie ukońzono.

Wydział Rolniczo-Leśny, mimo różnych trudności, stawał się w okresie międzywojennym coraz silniejszym ośodkiem naukowym i dydaktycznym. W latach 1919-1939 tylko studia rolnicze ukończyły 504 osoby, a stopnie doktora rolnictwa otrzymały 23 osoby. W latach tych funkcjonowało 19 zakładów-katedr (na 27 istniejących na Wydziale), w których prowadzono zajęcia dydaktyczne dla studentów sekcji rolniczej. Działalność Uniwersytetu Poznańskiego, w tym Wydziału Rolniczo-Leśnego, została przerwana na sześć lat wybuchem wojny i okresem okupacji. W lutym 1945 roku, gdy trwały jeszcze walki o wyzwolenie Poznania, zaczęto na nowo organizować Wydział Rolniczo-Leśny.

Mimo poniesionych ogromnych strat personalnych i materialnych już w kwietniu rozpoczęto zajęcia dydaktyczne. Stopniowo uzupełniano kadrę i odbudowywano warsztaty do pracy naukowej i dydaktycznej. W 1945 roku powstało wiele nowych katedr, a w roku akademickim 1947/48 liczba ich wyniosła 35. Zapotrzebowanie na kwalifikowane kadry w różnych gałęziach gospodarki krajowej sprawiło, że Ministerstwo Oświaty zmierzało do rozbudowy studiów rolniczo-leśnych. Wyrazem tego było utworzenie w 1948 roku przy sekcji rolnej Studium Ogrodniczego, które dało początek obecnemu Wydziałowi Ogrodniczemu. Jeszcze wyraźniejszym przejawem tej polityki był podział Wydziału Rolniczo-Leśnego na dwa samodzielne Wydział Rolniczy (ze Studium Ogrodniczym) i Leśny.

Dwa lata później, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1951 roku, utworzono Wyższą Szkołę Rolniczą w Poznaniu przez wydzielenie z Uniwersytetu Poznańskiego Wydziału Rolniczego (nazwę zmieniono na Rolny) oraz Wydziału Leśnego. Na Wydziale Rolnym znalazło się 26 katedr, które dały początek nowym wydziałom.

Utworzony w 1951 roku Wydział Rolny Wyższej Szkoły Rolniczej stał się bazą, z której wyłoniły się nowe kierunki studiów i nowe jednostki organizacyjne: 

  • w 1951 roku z pięciu katedr Wydziału Rolnego utworzono Wydział Zootechniczny.
  • w 1952 roku zapotrzebowanie na kwalifikowaną kadrę w rolnictwie przyczyniło się do utworzenia studiów zaocznych; 
  • w 1954 roku utworzono na Wydziale Oddział Ogrodniczy; 
  • w 1955 roku utworzono eksternistyczne studia magisterskie; 
  • w 1956 roku Oddział Ogrodniczy przekształcono w Wydział Ogrodniczy, który przejął siedem katedr z Wydziału Rolniczego; 
  • w 1956 roku przekształcono sekcję technologii rolnej w Oddział Technologii Rolnej;
  • w 1962 roku Oddział Technologii Rolnej przekształcono w samodzielny Wydział Technologii Rolno-Spożywczej, do którego przeszło sześć katedr z 10 zakładami; 
  • w 1962 roku, kierując się zapotrzebowniem na kwalifikowane kadry z dziedziny melioracji, a także potrzebą prowadzenia badań w tym zakresie uruchomiono Oddział Melioracji Wodnych; 
  • w 1966 roku wraz z rozwojem techniki rolniczej wyłoniła się potrzeba kształcenia kadr z zakresu mechanizacji rolnictwa, co spowodowało utworzenie Oddziału Mechanizacji Rolnictwa; 
  • w 1969 roku w Bydgoszczy utworzono filię Wydziału Rolniczego, która w 1974 roku została włączona w strukturę nowo powstałej Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy; 
  • w 1970 roku nowo utworzony Wydział Melioracji Wodnych przejął z Wydziału Rolniczego siedem katedr;
  • w 2007 roku głównie w oparciu o kadry Wydziału Rolniczego zostaje utworzony  Wydział Ekonomiczno-Społeczny.


W roku akademickim 1970/71 wprowadzono nową strukturę organizacyjną Uczelni, w tym także Wydziału Rolniczego. W skład Wydziału weszło 5 instytutów z 30 zespołami dydaktycznymi i zakładami. Były to:

  • Instytut Genetyki i Hodowli Roślin
  • Instytut Uprawy Roli i Roślin
  • Instytut Ekonomiki i Organizacji Rolnictwa (od 1975 roku Instytut Nauk Ekonomiczno-Rolniczych)
  • Instytut Mechanizacji Rolnictwa
  • Instytut Gleboznawstwa i Chemii Rolnej
  • Zakład Metod Matematycznych i Statystycznych.

Lata 1981-1982 przyniosły kolejną zmianę struktury organizacyjnej Wydziału. Z instytutów wydzieliły się ponownie katedry. Zachował jedynie Instytut Mechanizacji Rolnictwa. Powstały następujące Katedry:

  • Gleboznawstwa
  • Chemii Rolnej
  • Mikrobiologii, Genetyki i Hodowli Roślin
  • Uprawy Roli i Roślin
  • Ekonomiki i Organizacji Rolnictwa
  • Pedagogiki Rolniczej
  • Biochemii
  • Łąkarstwa
  • Metod Matematycznych i Statystycznych

Struktura taka, po niewielkich już zmianach, przetrwała do końca roku akademickiego 2008/2009. Struktura organizacyjna Wydziału Rolniczego w tym roku przedstawiała się następująco:

  • Instytut Inżynierii Rolniczej
  • Katedra Biochemii i Biotechnologii
  • Katedra Chemii Rolnej
  • Katedra Genetyki i Hodowli Roślin
  • Katedra Gleboznawstwa
  • Katedra Łąkarstwa
  • Katedra Metod Matematycznych i Statystycznych
  • Katedra Mikrobiologii Rolnej
  • Katedra Uprawy Roli i Roślin

Z początkiem roku akademickiego 2009/2010 Rada Wydziału podjęła decyzje o zmianach w strukturze wydziału, dostosowując ją do aktualnych profili prowadzonych badań naukowych oraz do związanych z tym kierunków studiów. Po wprowadzeniu tych zmian aktualna struktura Wydziału Rolniczego przedstawia się następująco:

  • Instytut Inżynierii Rolniczej
  • Katedra Agronomii
  • Katedra Biochemii i Biotechnologii
  • Katedra Chemii Rolnej i Biogeochemii Środowiska
  • Katedra Genetyki i Hodowli Roślin
  • Katedra Gleboznawstwa i Ochrony Gruntów
  • Katedra Łąkarstwa i Krajobrazu Przyrodniczego
  • Katedra Metod Matematycznych i Statystycznych
  • Katedra Mikrobiologii Ogólnej i Środowiskowej

Szeroki zakres prowadzonych badań, jak i kierunków studiów przyczynił się do podjęcia uchwały o zmianie nazwy Wydziału. Z dniem 1 lutego 2010 r. Wydział Rolniczy zmienił nazwę na Wydział Rolnictwa i Bioinżynierii. Z podobnych względów zarządzeniem nr 94/2012 Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 2012 roku zmieniona została nazwa Instytutu Inżynierii Rolniczej na Instytut Inżynierii Biosystemów.