Lasy Świata – Etiopia 2026

Naszą etiopską przygodę rozpoczęliśmy w Addis Abebie. Choć spędziliśmy tam tylko jeden dzień, staraliśmy się w pełni poczuć atmosferę miasta. Odwiedziliśmy Muzeum Narodowe Etiopii, gdzie znajduje się słynna Lucy – jeden z najważniejszych paleoantropologicznych zabytków świata. Dla wielu z nas możliwość zobaczenia Lucy była szczególną motywacją do symbolicznego rozpoczęcia wyprawy od spotkania z najdawniejszą historią człowieka.
Kolejne dni upłynęły pod znakiem podróży na południowy wschód kraju, w kierunku Gór Bale. Po drodze mijaliśmy liczne wioski i rozległe tereny rolnicze. Trafiliśmy na okres żniw – czas zbioru teffu, podstawowego zboża Etiopii. Obserwowaliśmy tradycyjne metody uprawy, ręczną pracę rolników oraz wozy ciągnięte przez niewielkie konie, obładowane słomą. Przy drogach kobiety przesiewały ziarno, a nadwyżki plonów trafiały na lokalne targi.

Pierwszą noc w Parku Narodowym Gór Bale zapamiętamy na długo. Ciszę górskiego obozowiska przerywały odgłosy nietoperzy i hien. Park ten uchodzi za jedno z najdzikszych i najcenniejszych przyrodniczo miejsc Etiopii, znane z afroalpejskich płaskowyżów, rzadkich gatunków zwierząt oraz surowych, wysokogórskich krajobrazów.

Podczas wędrówek poruszaliśmy się na wysokości około 3700 m n.p.m. W takich warunkach każdy krok wymagał wysiłku, dlatego szliśmy powoli, uważnie obserwując otoczenie. Krajobraz zdominowany był przez jałowce afrykańskie (Juniperus procera) – drzewa o grubych, poskręcanych pniach, rosnące niezwykle wolno w surowym klimacie. Tworzą charakterystyczne lasy górskie i odgrywają ważną rolę w stabilizacji gleby oraz funkcjonowaniu lokalnych ekosystemów.

Szczególne wrażenie zrobił na nas las Harrana – jeden z największych zachowanych lasów górskich Afryki. Gigantyczne drzewa porośnięte porostami tworzyły niemal baśniowy krajobraz. Na obrzeżach lasu zetknęliśmy się z lasem wrzosowcowym, w którym wrzośce przyjmują formę drzewiastą – zupełnie nieznaną z krajobrazów Europy.

Jednym z najważniejszych momentów wyprawy było zdobycie szczytu Tulu Dimtu (4377 m n.p.m.), drugiego najwyższego punktu Etiopii, położonego na płaskowyżu Sanetti. Cała ekipa „Lasów Świata – Etiopia 2026” stanęła na wierzchołku, którego nazwa w języku oromo oznacza „Czerwoną Górę”. Był to moment ogromnej satysfakcji i wspólnego sukcesu.

Po opuszczeniu gór dotarliśmy do miasta Arba Minch, gdzie odwiedziliśmy wioskę ludu Dorze, znanego z tradycji tkackich. Poznaliśmy codzienne życie mieszkańców, wspólnie przygotowaliśmy i zjedliśmy kocho – lokalny produkt z ensetu (tzw. fałszywego bananowca). Podczas wizyty prof. Andrzej Węgiel został uroczyście mianowany wicekrólem wioski, a my wróciliśmy z pięknymi tkaninami wykonanymi przez miejscowych rzemieślników.

Zwiedziliśmy również Park Narodowy Nechisar, położony w Dolinie Ryftowej. Na miejsce dopłynęliśmy łodzią przez jezioro Abaya o charakterystycznej brunatnoczerwonej barwie. Podczas rejsu złowiono tilapię nilową, która po krótkiej sesji zdjęciowej wróciła do wody. W trakcie wędrówki po buszu, w wysokiej temperaturze, obserwowaliśmy zebry, pawiany oraz gerezy abisyńskie.

W rezerwacie Senkele Swayne’s Hartebeest Sanctuary mieliśmy okazję zobaczyć antylopę Swayne’a – jeden z najbardziej zagrożonych gatunków kopytnych Afryki i endemit Etiopii. Historia jej ochrony, podobnie jak w przypadku żubra w Polsce, pokazuje, że konsekwentne działania mogą uratować gatunek przed wyginięciem.

Podczas wyprawy odwiedziliśmy także las Wondo Genet – bogaty przyrodniczo obszar wilgotnych lasów górskich z dominacją podokarpa sierpowatego (Podocarpus falcatus). Dotarliśmy do naturalnych gorących źródeł związanych z aktywnością Wielkiego Rowu Afrykańskiego. Niestety uwagę zwracała duża ilość plastikowych odpadów, stanowiąca wyraźny kontrast wobec wysokiej wartości przyrodniczej tego miejsca.

Przedostatni dzień spędziliśmy nad jeziorem Zway oraz w Parku Narodowym Abiata–Shalla. Podczas rejsu obserwowaliśmy hipopotamy oraz życie rybaków na wyspach. Nad jeziorem Abiata podziwialiśmy stada flamingów i marabutów, a w rejonie jeziora Shalla – strusie afrykańskie oraz gorące źródła o surowym, niemal wulkanicznym krajobrazie.

Ostatniego dnia wyprawy udaliśmy się na Wyżynę Etiopską w poszukiwaniu gelad – niezwykłych małp, których dieta opiera się niemal wyłącznie na trawie. Długa i spokojna obserwacja dużego stada tych zwierząt w naturalnym środowisku stała się symbolicznym oraz poruszającym zakończeniem całej wyprawy.

Wyprawa „Lasy Świata – Etiopia 2026” była nie tylko podróżą naukową i przyrodniczą, lecz także ważnym doświadczeniem kulturowym i społecznym. Pozostawiła po sobie wiedzę, wspomnienia i obrazy, które na długo pozostaną z jej uczestnikami.

Program „Lasy Świata” to autorski projekt edukacyjno-badawczy realizowany przez Wydział Leśny i Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Jego głównym celem jest umożliwienie studentom i pracownikom naukowym poznawania lasów różnych stref klimatycznych poprzez bezpośredni kontakt z przyrodą oraz lokalnymi społecznościami.

Od 2014 roku uczestnicy programu odwiedzili m.in. Karaiby, Borneo, Amazonię, Kenię, Sumatrę, Wietnam, Gwatemalę, Dominikanę, Ugandę, Sri Lankę, Meksyk, a w 2026 roku – Etiopię. W tegorocznej wyprawie wzięło udział 18 osób – pracowników i studentów Wydziału Leśnego i Technologii Drewna UPP. Wśród uczestników znalazł się laureat Stypendium Wyjazdowego „Lasy Świata” – Krystian Waszkiewicz, wyróżniony za szczególną aktywność naukową i społeczną. Udział stypendysty w wyprawie był całkowicie bezpłatny dzięki wsparciu prof. dr hab. Doroty Wrońskiej-Pilarek, dziekana Wydziału Leśnego i Technologii Drewna, która ufundowała stypendium wyjazdowe.

Autorami i koordynatorami programu „Lasy Świata” są prof. UPP dr hab. Andrzej Węgiel oraz mgr inż. Jolanta Węgiel, którzy od lat z pasją organizują wyprawy i wspierają młodych przyrodników w rozwoju naukowym oraz osobistym.

Strona internetowa programu „Lasy Świata”: https://www1.up.poznan.pl/lasyswiata/ 

Wydział Leśny i Technologii Drewna
Autor zdjęć: Franciszek Majorek