Ukazał się raport końcowy z badania Economic analysis of options for improving EU legislative and regulatory frameworks with impact on access and reuse of publicly funded R&I results and of publications and data for scientific purposes przeprowadzonego przez Komisję Europejską. Wynika z niego, że dotychczasowy model publikowania w otwartym dostępie, polegający na umożliwieniu dostępu do treści artykułów, nie jest wystarczający, a kolejnym krokiem dla Europy musi być zapewnienie prawa do ponownego wykorzystania publikacji naukowych: ich swobodnego przetwarzania, łączenia z innymi źródłami i automatycznej analizy. Ma to szczególne znaczenie w kontekście rozwoju sztucznej inteligencji i dużych modeli językowych. Rekomendowane jest odejście od niejednolitych przepisów krajowych na rzecz wprowadzenia ogólnoeuropejskiego prawa do wtórnej publikacji (Secondary Publication Right, SPR). Pozwoliłoby ono badaczom na natychmiastowe udostępnianie swoich prac z pominięciem restrykcji nakładanych przez komercyjnych wydawców. W podsumowaniu raportu opublikowanym na blogu OpenAIRE eksperci podkreślają, że same reformy prawne nie zniwelują, a jedynie przesuną koszty, dlatego nowe przepisy muszą iść w parze z budową silnego ekosystemu badawczego, obejmującego m.in. zaufaną infrastrukturę.

Źródło: Newsletter 6/2026 Platformy Otwartej Nauki